เมืองโบราณบริเวณภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย ในพุทธศตวรรษที่ 18-20 เป็นแหล่งสั่งสมศิลปวัฒนธรรมที่มี เอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่ว่าจะเป็นการประดิษฐ์ตัวอักษรไทยขึ้นใช้เป็นครั้งแรก การวางผังเมืองอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะ ในด้านศิลปะพุทธปฏิมากรรมของสุโขทัยจัดได้ว่าเป็นสุดยอดทางความงาม ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก จากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ.2534
 |
| ถึงแล้วเมืองเก่า |
- จุดสนใจ
- เป็นโบราณสถานสมัยลพบุรี มีพระปรางค์เป็นประธานของวัด เพราะเป็นช่วงเวลาที่ชุมชนแห่งนี้รับอิทธิพลจากขอม
-
- วัดพระพายหลวง อยู่นอกกำแพงเมืองทางทิศเหนือ เป็นชุมชนที่เป็นเมืองดั้งเดิมของสุโขทัย มีผังเมืองสี่เหลี่ยม มีคูน้ำล้อมรอบ มีพระปรางค์ศิลาแลงที่มีลวดลายนปั้นศิลปะลพบุรีงดงามมาก
- วัดพระพายหลวง อยู่นอกกำแพงเมืองทางทิศเหนือ เป็นชุมชนที่เป็นเมืองดั้งเดิมของสุโขทัย มีผังเมืองสี่เหลี่ยม มีคูน้ำล้อมรอบ มีพระปรางค์ศิลาแลงที่มีลวดลายนปั้นศิลปะลพบุรีงดงามมาก
-
- วัดศรีสวาย ตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่า เป็นศาสนสถานแบบปราสาทขอม เดิมเป็นศาสนสถานในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ต่อมาถูกดัดแปลงเป็นศาสนสถานในพุทธศาสนาเป็นหลักฐานว่า ช่วงก่อนสมัยสุโขทัยในบริเวณนี้เป็นชุมชนใหญ่ในวัฒนธรรมแบบลพบุรีอยู่ก่อนแล้ว และพัฒนาขึ้นเป็นเมืองสุโขทัยที่มีรูปแบบศิลปะสถาปัตยกรรมเป็นของตนเองในเวลาต่อมา
โบราณสถานสมัยสุโขทัย มีเจดีย์เป็นประธานของวัด โดยในสมัยแรกนิยมสร้างเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ อันเป็น เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมสุโขทัย และสมัยหลังจะนิยมสร้างเจดีย์ทรงระฆัง เนื่องจากรับอิทธิพลพุทธศาสนาลังกาวงศ์
- วัดศรีสวาย ตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่า เป็นศาสนสถานแบบปราสาทขอม เดิมเป็นศาสนสถานในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ต่อมาถูกดัดแปลงเป็นศาสนสถานในพุทธศาสนาเป็นหลักฐานว่า ช่วงก่อนสมัยสุโขทัยในบริเวณนี้เป็นชุมชนใหญ่ในวัฒนธรรมแบบลพบุรีอยู่ก่อนแล้ว และพัฒนาขึ้นเป็นเมืองสุโขทัยที่มีรูปแบบศิลปะสถาปัตยกรรมเป็นของตนเองในเวลาต่อมา
-
- วัดที่มีเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ได้แก่ วัดมหาธาตุ วัดตระพังเงิน อยู่ในเขตกำแพงเมือง วัดทักษิณาราม อยู่นอก กำแพงเมืองทางใต้ วัดอโศการาม (วัดสลัดได)
- วัดที่มีเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ได้แก่ วัดมหาธาตุ วัดตระพังเงิน อยู่ในเขตกำแพงเมือง วัดทักษิณาราม อยู่นอก กำแพงเมืองทางใต้ วัดอโศการาม (วัดสลัดได)
-
- วัดที่มีเจดีย์ทรงระฆัง ได้แก่ วัดชนะสงคราม วัดสระศรี วัดตระพังทอง อยู่ในเขตกำแพงเมือง วัดหินตั้ง วัดคุ้งหวาย วัดสังฆาวาส อยู่นอกกำแพงเมืองด้านเหนือ วัดช้างรอบ วัดเจดีย์งาม วัดมังกร วัดป่ามะม่วง วัดตึก อยู่นอกกำแพงเมืองด้านตะวันตก วัดต้นจัน วัดศรีพิจิตรกัลยาราม (วัดตาเถรขึงหนัง) อยู่นอกกำแพงเมืองด้านใต้ วัดช้างล้อม วัดลังการาม วัดเจดีย์สูง อยู่นอกกำแพงเมืองทางตะวันออก
- วัดที่มีเจดีย์ทรงระฆัง ได้แก่ วัดชนะสงคราม วัดสระศรี วัดตระพังทอง อยู่ในเขตกำแพงเมือง วัดหินตั้ง วัดคุ้งหวาย วัดสังฆาวาส อยู่นอกกำแพงเมืองด้านเหนือ วัดช้างรอบ วัดเจดีย์งาม วัดมังกร วัดป่ามะม่วง วัดตึก อยู่นอกกำแพงเมืองด้านตะวันตก วัดต้นจัน วัดศรีพิจิตรกัลยาราม (วัดตาเถรขึงหนัง) อยู่นอกกำแพงเมืองด้านใต้ วัดช้างล้อม วัดลังการาม วัดเจดีย์สูง อยู่นอกกำแพงเมืองทางตะวันออก
- ศิลปกรรมที่โดดเด่นของสุโขทัยอีกประการหนึ่ง คือ พระพุทธรูป ซึ่งพระพุทธรูปโลหะส่วนใหญ่ถูกนำมาเป็น พระประธานอยู่ตามวัดในกรุงเทพฯ ที่หลงเหลืออยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์มักเป็นพระพุทธรูปปูนปั้น ซึ่งล้วน แต่ได้รับการบูรณะแล้วทั้งสิ้น ที่น่าสนใจ ได้แก่ พระพุทธรูปในบริเวณวัดมหาธาตุ มีทั้งปางประทานอภัย และปางมารวิชัยหลายองค์ด้วยกัน
-
- พระอจนะวัดศรีชุม เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยขนาดใหญ่อยู่ในมณฑป ซึ่งผนังด้านหลังก่อเป็นโพรงสำหรับ เก็บซ่อนคัมภีร์ทางศานา มีภาพชาดกอยู่ภายใน
- พระอจนะวัดศรีชุม เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยขนาดใหญ่อยู่ในมณฑป ซึ่งผนังด้านหลังก่อเป็นโพรงสำหรับ เก็บซ่อนคัมภีร์ทางศานา มีภาพชาดกอยู่ภายใน
-
- พระอัฎฐารศวัดสะพานหิน พระพุทธรูปยืนปางประทานอภัยศิลปะสุโขทัย สูง 12.50 เมตร
- พระอัฎฐารศวัดสะพานหิน พระพุทธรูปยืนปางประทานอภัยศิลปะสุโขทัย สูง 12.50 เมตร
-
- วัดเชตุพน มีพระพุทธรูปสี่อิริยาบถ คือ นั่ง ยืน เดิน นอน ขนาดใหญ่ (อยู่ในสภาพชำรุด) ประดิษฐานอยู่ใน มณฑปที่สร้างด้วยหินชนวน อิฐ และศิลาแลง ที่ผสมผสานกันได้อย่างกลมกลืน
 | |
| Map เมืองเก่า ที่เที่ยวเยอะมาก |
วัดถ้ำหีบบน
 |
| วัดถ้ำหีบบน |
ตั้งอยู่ภายนอกอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย บนเนินเขาเตี้ยๆ ของแนวเทือกเขาประทักษ์ ใกล้กับวัดถ้ำหีบล่างและวัดเจดีย์งาม โดยมีทางเดินขึ้นสู่โบราณสถาน ที่ปูด้วยหินชนวนเป็นระทางประมาณ 200 เมตร ลักษณะเด่นของโบราณสถานคือ กุฏิวิปัสสนา ลานจงกลม
 |
| พระวิหาร วัดหีบบน |
พระวิหาร วัดหีบบน ก่ออิฐถือปูน ขนาด 6 ห้อง เสาก่อด้วยศิลาแลง ภายในภายในปรากฏฐานอาสนะสงฆ์อยู่บริเวณด้านซ้าย ส่วนท้ายพระวิหารเป็นที่ตั้งของฐานชุกชีสำหรับประดิษฐาน
พระประธาน
 |
| พระวิหาร |
เจดีย์ประธาน วัดหีบบน เป็นเจดีย์ทรงระฆัง ตั้งอยู่ด้านหลังพระวิหาร ก่ออิฐถือปูน ตั้งอยู่บนฐานเขียงรูปสี่เหลี่ยม ถัดขึ้นไปเป็นฐานหน้ากระดานบัวลูกแก้วอกไก่ โดยมีซุ้มจระนำทั้งสี่ด้าน ส่วนของปล้องฉไนเหนือบัลลังก์ชำรุดลง
 |
| เจดีย์ด้านหน้า |
วัดเจดีย์งาม
ตั้งอยู่ภายนอกอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย เป็นโบราณสถานที่อยู่บนเนินเขาเตี้ยๆ ใกล้กับวัดถ้ำหีบบนและวัดเขาพระบาทน้อย บริเวณทางขึ้นสู่วัดปูด้วยหินชนวน จากเชิงเขาจนถึงหน้าพระอุโบสถ เช่นเดียวกับวัดที่อยู่ใกล้เคียง
ภายในวัดมีโบราณสถาน ประกอบด้วย
พระวิหาร ตั้งอยู่ด้านหน้าของวัด ฐานก่อด้วยอิฐ พื้นปูหินชนวน เสาก่อด้วยศิลาแลงที่โกลนเป็นก้อนกลม ข้างหลังพระวิหารเป็นเจดีย์ประธานทรงระฆังขนาดใหญ่ สภาพสมบูรณ์ ตั้งอยู่บนฐานบัวรูปสี่เหลี่ยม บริเวณฐานทั้งสี่ด้านมีซุ้มคูหาประดิษฐานองค์พระ ซึ่งปัจจุบันได้ชำรุดลงไป ด้านข้างเจดีย์ประธานมีฐานกุฏิสงฆ์ ก่อด้วยหินจำนวน 4 หลัง สำหรับวิปัสสนากรรมฐาน
 |
| วัดเจดีย์งาม |
 |
| ทางขึ้นวัดเจดีย์งาม |
 |
| เจดีย์ประธานทรงระฆัง |
 |
| วัดเจย์ดีงาม |
วัดศรีชุม
เป็นโบราณสถานในเขตอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย นอกกำแพงเมืองสุโขทัย ไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนว่าสร้างขึ้นในสมัยใด มีเพียง ศิลาจารึกหลักที่ 1 สมัยพ่อขุนรามคำแหง กล่าวถึง พระอจนะ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ที่ประดิษฐานอยู่ภายในมณฑปวัดศรีชุม ต่อมาได้มีการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัย พระเจ้าลิไท
วัดศรีชุมนี้มีเรื่องราวสำคัญทางประวัติศาสตร์คือ เป็นวัดที่ สมเด็จพระนเรศวร ทรงประชุมทัพและทำพิธี ถือน้ำพิพัฒน์สัตยา ก่อนที่จะทำการปราบเมืองสวรรคโลก เนื่องจากพระยาสวรรคโลกได้แข็งเมือง เมื่อปี พ.ศ. 2127
มณฑปวัดศรีชุม เป็นมณฑปที่ใหญ่ที่สุดของสุโขทัย ตั้งอยู่ด้านหลังพระวิหาร ผนังมณฑปสร้างเป็น 2 ชั้น ทำเป็นอุโมงค์ เรียกกันว่า อุโมงค์วัดศรีชุม ภายในมีบันไดทางขึ้นสู่ยอดของมณฑปได้ มีภาพจิตรกรรมฝาผนังเลอะเลือนเกือบหมด เพดานมีภาพลายเส้นบนหินชนวน เป็นเรื่องในชาดกซึ่งเป็นอดีตชาติต่างๆของพระพุทธเจ้า เรียงประดับต่อเนื่องกัน
ภายในอุโมงค์นี้ยังเป็นที่ค้นพบ ศิลาจารึกหลักที่ 2 ที่เป็นจารึกเรื่องราวของการกำเนิด ราชวงศ์ผาเมือง ราชวงศ์พระร่วง และการสถาปนากรุงสุโขทัย
 |
| วัดศรีชุม |
 |
| วัดศรีชุม |
 |
| พระพุทธรูปในวัดศรีชุม |
 |
วัดศรีสวาย Wat Sri Sawai
ตั้งอยู่ภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย เป็นวัดที่มีศิลปะแบบขอม สร้างในสมัยพุทธศตวรรษที่ 18 เดิมเป็นเทวสถานในศาสนาพราหมณ์ มีพระปรางค์สามยอดเป็นประธาน ลักษณะเป็นรูปกลีบขนุน ประดับด้วยปูนปั้นรูปครุฑยุดนาค นางอัปสรและลายดอกไม้จีน ด้านหน้าพระปรางค์เป็นที่ตั้งของพระวิหาร ซึ่งมีระเบียงคดล้อมองค์พระปรางค์และพระวิหาร ด้านหลังโบราณสถานมีสระน้ำ เรียกว่า สระลอยบาป ใช้เป็นที่ทำพิธีลอยบาปหรือล้างบาปตามความเชื่อลัทธิพราหมณ์ ภายนอกสุดของวัดศรีสวายล้อมรอบด้วยกำแพงศิลาแลง
ครั้งเมื่อสำรวจวัดได้มีการพบ รูปพระอิศวร และหินจำหลัก ทับหลังพระนารายณ์บรรทมสินธุ์ รูปพระนารายณ์สี่กรและชิ้นส่วนของเทวรูปและลึงค์ทำด้วยสำริด ปัจจุบันได้เก็บรักษาไว้ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง
 |
| ซุ้มบันแถลง ทางเข้าพระวิหาร |
 |
| พระปรางค์สามยอด |
วัดสะพานหิน
ตั้งอยู่ภายนอกอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ใกล้กับวัดเจดีย์งามและวัดเขาพระบาทน้อย สร้างขึ้นสมัย พ่อขุนรามคำแหง โดยปรากฏใน ศิลาจารึกหลักที่ 1 กล่าวว่า พระองค์ได้เสด็จไป นมัสการพระอัฏฐารศทุกวันพระ โดยช้างเผือกชื่อ รูจาครี
วัดสะพานหินเป็นวัดอรัญวาสี (วัดป่า) ที่ตั้งอยู่บนเนินเขาที่ไม่สูงนัก บริเวณทางขึ้นสู่โบราณสถานปูด้วยหินชนวน ทำเป็นขั้นขึ้นไปสู่ลานวัด เป็นระยะทางประมาณ 300 เมตร ซึ่งเป็นที่มาของชื่อวัด
 |
| ทางขึ้นวัดสะพานหิน ปูด้วยแผ่นหินเป็นขั้นๆ ระยะทางถึงลานวัด ประมาณ 300 เมตร |
 |
| วัดสะพานหิน |
 |
| พระอัฎฐารศ |
พระอัฏฐารศ
คือพระพุทธรูปยืนขนาดใหญ่ ปางประทานอภัย ยกพระหัตถ์ขวา สร้างตามคติแบบลังกา ความสูง 12.5 เมตร ทั้งนี้ยังพบอีกสององค์ที่วัดมหาธาตุ ภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย
 |
| พระวิหาร |
